BLOG GARDDIO BETHAN GWANAS


Glaw, gwenyn a thrychiolaethau
Ebrill 9, 2012, 2:48 pm
Filed under: Heb ei Gategoreiddio | Tagiau: , , , , , , , , , , ,

Mae hi’n piso bwrw yma. Roedd yr ardd angen y glaw, ond dwi wedi cael digon o fod yn wlyb rwan. Mi ddylwn i fod yn sgwennu nofel i blant uwchradd ac mi fyddech chi’n disgwyl y byddai’n haws aros o flaen y cyfrifiadur ar ddiwrnod gwlyb fel hyn, ond am ryw reswm, nid felly y mae. Dwi’n sbio drwy’r ffenest ac yn ysu i’r diferu stopio er mwyn i mi gael awyr iach rhwng paragraffau. Dwi wedi bod allan ar y beic efo Del bore ‘ma ( efo dillad glaw a welintyns) a mwynhau hynny ond mae isio mynedd mentro allan eto.

Dwi newydd symud darnau’r cwch gwenyn newydd o un sied i’r llall am fod y sied wreiddiol yn gadael glaw i mewn a gwlychu fy mhren. Ro’n i wedi eu paentio efo stwff pwrpasol, ond prin fod angen iddyn nhw foddi, bechod.

Mi wnes i lwyddo i roi’r caead at ei gilydd o leia, ar ôl cael cyfarwyddiadau ar y we ( ar ôl rhoi’r bali peth at ei gilydd yn anghywir y tro cynta) – a tharo fy mawd fwy nag unwaith. Ond mae’r bocsys yn gorfod aros – nes bydd gen i’r amynedd i’w taclo neu nes bydd Carys Tractors yn galw!

Dwi wedi sgwennu colofn Herald arall am y ffordd mae’r gwenyn wedi effeithio ar fy mywyd i ( Daily Post Mercher yma) a dyma i chi gwpwl o luniau gymrais i o fy ngwenyn i pan oedd y tywydd yn eu siwtio’n well:

Ar fy nghoeden geirios drist ( weeping cherry?) mae’r rhain, reit o flaen y ty: A na, dydyn nhw’n poeni dim ar Del hyd yma. Y cachgi-bwms ( bumble bees) sy’n ei styrbio hi – dod o nunlle, yn fler a swnllyd tydyn?

Ond mae na rywbeth mawr wedi bod yn fy styrbio i yn y pwll … Sbiwch hyll a milain! Larvae y Great Diving Beetle: Dwi wedi blogio am rhain o’r blaen, llynedd, pan wnes i eu darganfod gyntaf. Ac maen nhw wedi bod yn brysurach fyth eleni:

Mae’r holl filoedd o benbyliaid wedi mynd lawr i un neu ddau – OHERWYDD Y DIAWLIED YMA! Dwi wedi bod yn eu dal efo rhwyd a’u lladd – o leia deg y diwrnod ( heblaw heddiw). Ydw, dwi’n teimlo’n gas a chreulon am ymyrryd efo trefn natur, ond llyffantod dwi isio yn fy ngardd, nid rhain! Mae larvae gwas y neidr yno hefyd, sy’n fwy, ac yn bwyta mwy o benbyliaid mae’n siwr, ond dwi’n hoffi gweld gwas y neidr acw, felly mae’r rheiny’n cael byw. Ond dwi wedi symud un i’r pwll yn y ffos o flaen y ty, lle nad oes penbyliaid. Geith o fwyta be bynnag licith o yn fanno.

Dwi wedi cymryd lluniau fy hun o’r larvae great diving beetle ond does gen i’m mynedd aros i’r rheiny lawr lwytho jest rwan. Gewch chi eu gweld nhw ryw dro eto.

O, a dwi’n meddwl bod gen i lygod mawr yn y wal ar waelod yr ardd eto. Mae Del yn rhedeg ar ôl rhywbeth beth bynnag, a dwi’n nabod eu hôl nhw wrth y wal bellach. Bwyd yr adar sy’n denu’r rheiny. Ond dwi’n mwynhau bwydo’r adar! Er eu bod nhw’n costio ffortiwn i mi. Unrhyw un yn gwybod ble ydi’r lle rhata i brynu bwyd adar? Dwi’n siwr bod bag o gnau mwnci yn codi yn ei bris jest cymaint â phetrol. Grrrr.

O ia, gyda llaw, mi fydd BYYA ar S4C eto yn fuan – Ebrill 18. Dwi newydd recordio’r troslais cynta am eleni.

Iawn, nôl at y nofel … cyn gwneud fy wac yn ein maes carafannau yn Nolgamedd. Dwi’n cymryd y bydd y creaduriaid oedd mewn pebyll neithiwr wedi penderfynu mynd adre, bechod …



Cafn Llysiau
Mawrth 14, 2012, 11:23 pm
Filed under: Heb ei Gategoreiddio | Tagiau: , , , , , , , , ,

Wel, rydan ni wedi dechre ffilmio eto o’r diwedd. Tywydd bendigedig heddiw, a digon o hwyl yn trio rhoi trefn ar un o fethiannau llynedd, y ty gwydr ‘chwythu i fyny’. Roedd o wedi bod yn grempog ers i mi fynd i Seland Newydd fis Hydref (coblyn o storm o wynt yn fy absenoldeb). Dacw fo yn lwmp o blastig hyll ar y chwith:

Ges i help Buck ( Geraint Jones) saer coed lleol i’w hel i’r ochr, a gesiwch be – roedd y llygod wedi dechrau gwneud nyth ynddo fo ac wedi bod yn cnoi’r darnau sbwng yn ei ‘lawr’ o. Be i’w wneud efo’r bali peth ydi’r broblem rwan.

Ydi o’r math o blastig fyddai’r lle ail-gylchu newydd yn Nolgellau yn ei dderbyn? Ond mi fyddai mynd a fo yno yn broblem – mae o’n afiach o fudur a gwlyb ac ych-a-fi. Ond mae o’n sicr yn rhy fawr i fy min gwyrdd i. Hm. Unrhyw syniadau?

Roedden ni’n ei symud o’r diwedd am mod i am ddefnyddio’r rhan yna o’r ardd ar gyfer teclyn newydd – cafn i dyfu llysiau. A dyma fo: Mi gostiodd £99 ( allwch chi gael un mwy am £129) a diaw, doedd o’m yn rhy drafferthus i’w roi at ei gilydd. Wel, gawson ni ambell broblem, ond gewch chi weld rheiny pan gaiff yr eitem ei darlledu. Mi fuon ni’n chwerthin gryn dipyn – a chwysu.

Diben cafn fel hwn ydi i gadw’r bali llygod draw – a’r malwod! Pethau sy’n bwyta pob dim dwi’n ei blannu, drapia nhw. Ac mae’n debyg nad ydi’r carrot fly yn hedfan mor uchel â hyn … dwi’m yn siwr am hynna ond gawn ni weld pan fydd fy moron wedi tyfu. Ac os fydd o’n dal i sefyll ymhen blynyddoedd pan fydda i wedi cicio’r bwced, diawch, mae o’r maint perffaith i fy rhoi i ynddo fo. Dwi’n licio’r syniad o droi’n gompost.

Mi wnes i gymryd llun o fy mhenbyliaid hefyd – maen nhw wedi dod allan o’r grifft yn barod ac wedi dechrau ysgwyd eu cynffonau – rhywbeth sy’n gwneud i mi wirioni bob blwyddyn.

Pam? Am fod natur mor rhyfeddol am wn i. A’r ffaith bod na filoedd ar filoedd yn y pwll acw, ond y bydd na lawer iawn llai cyn bo hir, gan fod cymaint o bethau yn eu bwyta nhw, bechod. Ond mi fydda i’n edrych ar eu holau nhw hynny fedra i – dwi wrth fy modd efo penbyliaid a llyffantod. Am mod i’n edrych fel llyffant, meddai athro wrtha i ryw dro, pan ddywedon nhw pam roedden nhw wedi fy newis i i chwarae rhan y broga yn ‘Broga Plas Brog’ ( Toad of Toad Hall) yn Ysgol y Gader flynyddoedd yn ôl … Tase fy sganar ddim wedi cicio’r bwced, mi fyswn i’n dangos y llun ohona i wedi fy ngwisgo fel broga i chi. Ond gan ei fod o, fedrai ddim. Bechod.



Rhywbeth yn bwyta fy mhenbyliaid!
Mai 11, 2011, 2:10 pm
Filed under: Heb ei Gategoreiddio | Tagiau: , , , ,

Ro’n i’n hel algae o’r pwll y diwrnod blaen a dyma sylwi bod nifer y penbyliaid wedi mynd i lawr yn arw.

Hm. Gena Goegs? Creyr Glas? Ond naci, gyfeillion, rhyw greadur nad o’n i’n gwbod am ei fodolaeth o’r blaen!

Ro’n i wedi sylwi ar rywbeth bach tebyg i sgorpion yn nofio o gwmpas y lle, ond ges i sioc pan welais i un efo’i ‘gyrn’ yn sownd mewn penbwl bach druan. A sioc mwy fyth pan welais i un ANFERTHOL – dwbl maint y llall – hyd fy mys bach yn hawdd- efo slaff o benbwl tew yn ei gyrn yntau. Nes i ei dynnu allan efo rhwyd i drio achub y penbwl, ond doedd hwnnw’n ddim byd ond slwtsh, y creadur.

Erbyn dallt, larva y ‘Great diving beetle’ ydi o, sy’n ‘ fierce carnivores.’ Ti’n deud wrtha i, mae’n rhaid bod hwn wedi bwyta tomen o benbyliaid i dyfu i’r maint yna. Dyma be ffindies i ar y we:

“The large, pointed, sickle-shaped jaws are sunk into the prey like hypodermic needles. Digestive enzymes are pumped into the body of the prey and the resulting ‘soup’ is sucked back up.

Great Diving Beetle larvae will eat anything they can catch. Their favourite prey includes tadpoles and any other insects within reach. They are also cannibalistic and will eat other Great Diving Beetle larvae. Large larvae in the final stage before pupation, are of sufficient size to even catch and eat small fish.

Nefi wen. Fel rhywbeth allan o ‘horror film’ tydi? Nes i rioed feddwl fod y fath bethau erchyll yn digwydd yn fy mhwll i. Ia, trefn natur mi wn, ond os lwyddai i ddal un arall, mi gaiff fynd i’r ffos i drio byta rwbath arall – mae fy mhenbyliaid wedi mynd yn gythgiam o brin!

O, a dyma be ydi’r trychfil pan mae o wedi tyfu’n oedolyn – ac mae’r rhain yn byta bob dim arall hefyd, damia nhw.

Ta waeth, cofio fi’n deud bod na ryw ddringwr/wyddfid wedi lladd o leia dau o nghoed/ grwychoedd i? Dwi wedi tynnu’r rheiny allan bellach a phrynu’r rhain yn eu lle:

Azalea hotspur coch, fydd yn edrych fel hyn rhyw ddydd, gobeithio, ond bychan a thila iawn ydi o ar hyn o bryd.

Ond mae azaleas wrth eu bodd yn Ffrwd y Gwyllt fel arfer, felly dwi’n gweddio gai fflach o liw gwych yma toc.

A rhywbeth arall dwi wedi bod isio ei brynu ers tro ydi Weigela – un nana variegata ges i, efo blodau fel hyn:

Ond fydd yn tyfu i fod y maint yma rhyw ddydd, gyda lwc:

Gawn ni weld, ond maen nhw’n edrych reit hapus hyd yma. gewch chi lun ohonyn nhw pan fydd na fwy i’w weld!

O, ac mae’r gwenyn yn cyrraedd wsnos nesa … weihei! Mwy am hynny eto …