BLOG GARDDIO BETHAN GWANAS


Mel a ballu
Tachwedd 1, 2011, 1:50 pm
Filed under: Heb Gategori | Tagiau: , , , , , ,

Dyma lle fydda i’n beicio efo Del bob dydd. Pam trafferthu chwilio am olygfeydd tlws dros y môr dwch? Yn enwedig yn yr hydref. Ew, mae’n braf bod adre, ac yn braf gallu byw ym Meirionnydd.

Yn enwedig pan mae gan rywun ardd sy’n denu a bwydo’r rhain: Do, dwi wedi bod yn prynu mwy o bling i’r ardd. Dwi wedi gwirioni efo ngwenyn! A dwi wedi cael mêl go iawn o’r diwedd. Braidd yn hwyr yn y tymor, ond ro’n i wedi bod i ffwrdd do’n, ac mae Carys Tractors yn hogan brysur. Ond un pnawn Sul, daeth hi draw i ddangos i mi be oedd angen ei neud. ges i fenthyg hwn gan y gymdeithas: Ia, twbyn mawr gwyn sy’n cymryd pedair ffram ar y tro ( dim ond pedair allwn i fforddio eu dwyn o’r cwch fel mae’n digwydd – roedd y gwenyn druan wedi gorfod sglaffio’n arw dros y mis Awst gwlyb, oer gawson ni). Dyma Carys yn fy nangos sut i’w rhoi i mewn ( ar ôl torri’r ochrau llawn cwyr i mewn i sosban efo cyllell fara). Troi’r handlen wedyn, ac roedd y mel yn tasgu allan o’r tyllau ac yn llifo i lawr ochr y twbyn. Wedi gadael i’r cyfan setlo dros nos, y cam nesa oedd agor y tap i adael iddo lifo i mewn i’r hidlwr dwi wedi ei brynu gan Carys am £40.

Mmm … mêl! Roedd yr arogl yn hyfryd! Wedi gadael iddo hidlo a setlo am ryw ddeuddydd, dri, mi fues i’n ei dywallt i mewn i jariau. Dwi’m wedi trafferthu i wneud labeli eto – dwi’m yn pasa gwerthu dim, anrhegion i ffrindiau a theulu ydi’r mêl yma – ac un yn anrheg i’r boi sy pia’r gwyllt! Ond ges i ddeg jar yn y diwedd, ond mi falodd un yn deilchion … grrr. A dyma be oedd ar ôl wedi rhoi un jar i Nain, un i fy rhieni, un i’r Gwanas ac un bychan bach i Chris ac Olga Malone, ddigwyddodd alw i ngweld i. Mae pawb yn canmol y blas yn arw – Himalayan Blossom yn gryf ynddo fo. Sef y stwff sy’n tyfu’n rhemp ar hyd glannau ein hafonydd, ond dydi o’m yn ddrwg i gyd felly nacdi? Ddim os ydi o’n cadw y gwenyn i fwydo’n hirach yn y tymor.Ond mi fydd raid i mi gadw golwg ar rhain rwan a’u bwydo’n gyson rhag iddyn nhw lwgu dros y gaeaf. Maen nhw wedi cael un llond bwced o hylif llawn siwgr yn barod.

Dwi am gael cwch arall ar gyfer flwyddyn nesa. A falle siwt sbâr i ffrindiau a theulu gael dod i fy helpu. Dyma fy mam a fy nith Ceri, yn y siwtiau ges i eu benthyg gan Carys am gyfnod. Roedden nhw’n hapus braf yn trin y gwenyn!



Y gwenyn – a’r mêl!
Awst 12, 2011, 10:17 am
Filed under: Heb Gategori | Tagiau: , , , , , ,

Drapia’r glaw yma. Roedden ni fod i ffilmio mewn dwy ardd NGS ddydd Iau ond bu’n rhaid gohirio. Ond ro’n i wedi mynd i weld y ddwy – Tyn Twll, Llanfachreth a gardd ‘Anti’ Beryl ( dydi hi’m yn fodryb i mi, ond mae hi’n nabod Cadi FFlur yn dda) yn Bontddu a dan ni’n siwr o ffilmio yno eto – maen nhw’n werth eu gweld, dwi’n addo. A sôn am NGS, mae Bryngwern ( lle fuon ni’n ffilmio llynedd) ar agor dydd Sul yma, ond mae’r perchennog, Hilary Nurse yn flin fel tincar am fod y glaw wedi chwalu bob dim! Hefyd, mae pob dim yn gynharach nag arfer tydi, felly mae ei hoff flodau wedi darfod yn barod. Ond mi fydd yn werth mynd yno run fath – ar ffordd Dolgellau-Bala – ac maen nhw’n addo tywydd gwell at ddydd Sul.

Bechod am ddydd Sadwrn – sef fory. Addo cawodydd maen nhw a dyna pryd mae Sioe Fach y Patsh. Croesi bysedd mai dim ond cymylau gawn ni. Ac mae gen i ryw hen beswch annifyr wedi codi – a’r hen boen ‘na yn yr ysgwyddau sy’n arwydd bod annwyd/ffliw ar y ffordd. Dim ond gweddio y bydd y garglo halen yn gweithio ac y bydd gen i lais ac egni fory …

Ond, er gwaetha’r tywydd, llwyddwyd i wneud diwrnod da o ffilmio ddydd Mercher, fan hyn, yn Ffrwd y Gwyllt. Gewch chi weld sut siap sydd ar fy nhy gwydr ( dal i gadw’r un ciwcymbar fawr at Sioe Rhydymain), y gornel gysgodol lle driodd Carol a finne roi mwy o liw ynddi, hanes y camerau adar – a’r gwenyn. Y diwrnod cyn i’r criw gyrraedd, roedd Carys Tractors wedi galw efo siwtiau ar eu cyfer. A dyma fanteisio ar fynd i weld fy ngwenyn gan ei bod hi’n braf.

Ym … pan dynnon ni’r caead, roedd hi’n amlwg bod rhywbeth ddim cweit fel y dylai fod:

Dach chi’n gweld y crwybr ( honeycomb) drwy’r tyllau? Dydyn nhw ddim i fod fanna. Wedi tynnu hwnna, sbiwch llanast:‘Bad beekeeping’ yn barod! Ro’n i wedi bod yn rhy araf yn gneud a gosod fframiau ychwanegol i lenwi’r bocs, felly roedd fy ngwenyn prysur wedi dechrau llenwi’r bwlch eu hunain … wps. Bu’n rhaid tynnu’r cwbl oddi  yna a’i roi mewn bwced … ac mi wnes i fframiau newydd yn o handi!

Dyma sut roedd y bocs i fod i edrych:

A sbiwch ffram dda sydd gen i’n y canol – llwyth o fêl ar honna! Nôl â ni i’r ty wedyn, a rhoi’r crwybr mewn sosban oddi mewn sosban arall yn llawn dwr poeth: Gan fanteisio ar flasu peth ohono fo cyn ei doddi yn gynta …

ew, melys. Ond dydi’r mêl yma ddim wedi cael cyfle i aeddfedu felly neith o’m cadw’n hir iawn. Mae o’n ffresh, ydi, efo blas ysgafn, ffresh, ond ffermentio neith o yn ôl Carys.

Yn ara bach, dyma’r stwff yn toddi … Nes ei fod yn edrych fel cawl minestrone. Y paill ydi’r darnau bach coch ac oren, gyda llaw. Wedi gadael iddo oeri, roedd y wax wedi caledu ar y top, ac wedi hidlo’r mêl drwy fwslin, ges i 4 jar o fêl! Es i â un i Nain ac un i fy rhieni, ac mi gaiff fy chwaer y llall. Mae hi i fod i alw heddiw ryw ben – efo Cadi Fflur gobeithio. Mae Caio chydig yn rhy ifanc i werthfawrogi mêl dwi’n meddwl.

Dwi angen bocs ‘super’ arall rwan am fod fy nghwch yn datblygu mor gryf, mor sydyn – a bydd angen 11 ffrâm arall yn barod pan ddaw hi! A chwch cyfan arall yn o handi wedi hynny – mae’r gwenyn yn amlwg yn licio’u lle yma ac yn cael hen ddigon o fwyd yn fy ngardd i. Gewch chi eu gweld nhw eto toc – a finna efo nhw, yn edrych dipyn llai, gobeithio – es i ar ddeiet ar ôl gweld y siap oedd arna i …



zoomio!
Gorffennaf 30, 2011, 7:08 pm
Filed under: Heb Gategori | Tagiau: , , , , ,

Dwi wedi cael benthyg zoom lens Ioan Morgan, yn ogystal â’i declyn ‘charjio’. Ac wrth gwrs, doedd na’m golwg o’r adar diddorol wedyn, dim ond titws a llinosiaid ac ati. Ond ro’n i wedi gwirioni efo’r titw bach yma oedd yn dangos diddordeb mawr yn y pegiau ar fy lein ddillad …

Dim clem pam, wrth gwrs, ond mi fu’n chwarae efo’r peg yna am oes.

Ond o’r diwedd, daeth y gnocell fraith fwya – dwy/dau ohonyn nhw:

Un bob ochr, ylwch. A dyma un yn agosach:

Ond mae’n rhaid tynnu llun drwy’r ffenest i ddal rheina – maen nhw’n bethau swil ofnadwy. Ond ble oedd fy ffefryn, fy seren, y gnocell fraith leiaf? Wedi deuddydd doedd ‘na’m golwg ohoni. Ond yn y diwedd:

Ieeee! Ac mae hwn yn llawer llai swil na’r rhai mawr, ges i gymryd hwn o’r drws. Mi fues i wrthi’n clician fel peth gwirion, nes i’r bali gnocell fawr hedfan i mewn fel bwli go iawn:

Ond dwi’n hoffi’r llun yma, rhaid i mi ddeud. Rhywbeth yn sidêt iawn am y ffordd mae’r gnocell fach yn hedfan does?

Wel, gan y bydd Ioan isio’i lens yn ôl toc, mi es i rownd yr ardd yn chwilio am bethau i’w zoomio. Ac wele … un o fy ngwenyn:

Roedd ‘na griw mawr ohonyn nhw ar y blodau yma – byth yn cofio’r enw sori – brwshus toilets ydyn nhw i mi, nid eu bod yn edrych fel rheiny fan hyn. Ta waeth, mae’n amlwg bod y gwenyn bach cymreig wrth eu bodd efo nhw – lwcus, a finne efo o leia tri phatshyn mawr ohonyn nhw. Roedd y swn yn hyfryd.

Dwi wedi rhoi tair ffram arall yn y cwch ac mae angen rhoi mwy at ei gilydd rwan – ond dwi’n gweithio yn ein maes carafannau pan nad ydw i fan hyn, felly mae’n anodd dod o hyd i’r amser. Efallai nai roi cynnig arni heno – tra’n gwylio ffilm yr un pryd…?

Ia, y maes carafannau … mae Mam isio ymddeol felly bydd raid i ni’r plant drio gweithio allan pwy fedar gymryd drosodd neu sut fedran ni rannu’r gwaith. Anodd … mi fysa’n hurt gwerthu a ninnau wedi bod yn gweithio mor galed i’w gael o’n gweithio ac yn edrych cystal. Hmmm …



Llundain a chur pen
Mehefin 20, 2011, 11:05 am
Filed under: Heb Gategori | Tagiau: , , , ,

Nos Sul: Mae gen i hymdingar o gur pen ar hyn o bryd. Blinder ar ôl pythefnos hurt o brysur a barbeciw dathlu priodas aur fy rhieni heddiw. Yyyy. Roedd y barbeciw’n llwyddiant mawr ac roedd yr haul yn tywynnu, diolch byth, ond dwi’n difaru mod i wedi cymysgu Pimms a siampên sgawen. A heb fynd i ngwely ynghynt neithiwr. Felly dwi’n mynd i ngwely. Nos da.

Bore Llun: teimlo gangwaith gwell, diolch byth. Wedi crwydro’r ardd bore ma ac yna mynd am dro ar y beic efo Del cyn mynd at y cyfrifiadur i drio dal i fyny efo bob dim, dwi’n teimlo fel person call unwaith eto. Mae’r ardd yn edrych yn hyfryd, dwi newydd roi ‘feed’ o haearn eto i’r camellia sydd braidd yn felyn ( dyma’r 3ydd ‘feed’ ers y gwanwyn cynnar) a dwi’n siwr ei bod hi’n edrych yn well. Ges i chydig o fafon cochion wrth basio – yum, hyfryd, ac agor drws y ty gwydr, lle mae’r tomatos yn edrych yn weddol iach a’r un pot ciwcymbar a’r un courgette yn edrych yn iach iawn, iawn. O feddwl nad oes dim wedi cael llawer o sylw ers pythefnos, mae popeth i’w weld yn hapus iawn ei fyd. Bu’n rhaid hel algae o’r pwll wrth gwrs, ond mae’r trigolion yn edrych yn hapus hefyd – ambell benbwl wedi tyfu coesau, ond y rhan fwya jest yn edrych yn fawr ac yn dew.

Mi wnes i gamgymeriad o drio mynd at y gwenyn neithiwr – efo’r cur pen. Do’n i jest ddim yn meddwl yn gall nac yn gweithio’n gyflym ac aeth y tân allan yn y fegin. Ges i amser i glirio chydig o gwyr oddi ar y bwced bwydo a dwy ffram ond roedden nhw’n dechrau mynd yn bifish felly rois i’r gorau iddi. A do’n i methu cofio’r cyfarwyddiadau ges i gan Carys, felly mi wnai gysylltu efo hi heddiw – rhag ofn! Ond mae ‘na olwg iach a phrysur arnyn nhw a digon o fêl ddeudwn i.

Dyma i chi chydig o luniau a hanes y lleoliad arall fuon ni ynddo yn Llundain – amgueddfa arddwriaethol yn Lambeth.

Mae’r lle’n llawn o hen declynnau – rhai’n hen iawn, a rhai sy’n amhosib deud faint ydi ei hoed nhw’n iawn. Cliciwch ar y lluniau ac mi ddown yn fwy i chi gael gweld y dyddiadau sydd ar y paneli ysgrifen. Roedd ambell banel yn deud 1800-1900 – amhosib gweithio allan yn fwy manwl na hynny! Roedd ‘na declynnau od ar y naw hefyd, fel y sythwr ciwcymbars yma ( 1850-1900) Teganau wedyn, fel yr ardd gyfan yma – ond dwi’m yn meddwl eu bod nhw’n gwneud pethau fel hyn rwan nacdyn – dim ond ffermydd neu orsaf drên hyd y gwn i. Ac wrth gwrs, roedd Bill & Ben yn deganau poblogaidd ers talwm. Nhw ydi’r ddau beth bach yn y cefn. Mi wnai ychwanegu mwy o luniau o’r tu mewn a’r tu allan i chi gael mwy o flas o’r lle. Lle bach difyr a gwahanol i ymweld ag o yn Llundain – ac mae’r bwyd yn fendigedig a rhesymol – a’r cyfan wedi ei wneud ar y lleoliad. Tipyn gwell na bali Macdonalds!



Caerynwch
Mehefin 1, 2011, 9:54 am
Filed under: Heb Gategori | Tagiau: , , , ,

Wedi bod yn sbio ar y gwenyn efo Carys pnawn ma! Maen nhw’n edrych yn ddigon hapus, ond roedd y bwced o ‘fwyd’ ( siwgr wedi’i doddi) yn wag felly bu’n rhaid i mi doddi llond sosban iddyn nhw. Y tywydd gwlyb, gwyntog sydd wedi bod yn eu cadw rhag nôl eu bwyd eu hunain, ond ar ôl heddiw a’r haul maen nhw’n ei addo weddill yr wythnos, dwi’n cymryd y byddan nhw allan yn nôl paill fel pethau gwirion.

Ta waeth, isio sôn am eitem arall fydd yn cael ei dangos cyn bo hir ydw i: gerddi Caerynwch, plasdy mawr nid nepell o fan hyn: lle mawr, smart de? Os sbiwch chi i’r chwith wrth yrru o Ddolgellau am Cross Foxes, toc ar ôl y tro am Brithdir, mi allwch chi weld y ty i lawr yn y dyffryn. Anodd yn yr haf drwy’r holl goed, ond digon clir yn y gaeaf. Nhw oedd y meistri tir lleol, ond ers i’r hen Commander Richards farw, mae’r meibion wedi gorfod gwerthu bron bob un o’r ffermydd ( yn cynnwys y Gwanas). Ac fel hanes sawl hen blasdy tebyg, maen nhw’n gorfod meddwl am ffyrdd i dalu am gynnal a chadw’r ty a’r gerddi. Dyna pam eu bod nhw wedi dechrau agor y lle i’r cyhoedd ar adegau arbennig. Gewch chi weld un diwrnod agored ar BYYA toc.

Mae ‘na azaleas a rhododendrons sy’n werth eu gweld.

 

Y rhan fwya wedi eu plannu gan nain Andrew, y perchennog presennol. Botanegydd oedd Mary Richards, fyddai’n dod a hadau efo hi o dros y byd i gyd.

Ond dwi’m yn meddwl mai hi blannodd y Douglas Fir anferthol syrthiodd mewn storm rai blynyddoedd yn ôl, ac sydd bellach wedi ei lifio a’i gerfio yn le chwarae plant – os ydyn nhw’n ofalus!

Ges i gwmni Meg a Robin, plant fy mrawd, a dyma nhw’n chwarae ar y goeden efo’u ffrindiau o Ysgol y Brithdir. Fel y gwelwch chi, mae gan Meg ( mewn du a llwyd) falans da iawn. Fel ‘na ro’n i ers talwm … Ond mae Robin, fel cymaint o fechgyn ei oed, dipyn trymach ar ei draed, ac yn fuan ar ôl y llun yma gymrais i ohono’n camu’n hyderus, mi gafodd godwm, y creadur! Nid ar gamera fel mae’n digwydd, ond mi naethon ni stopio ffilmio nes i’r dagrau beidio. Dim ond sgriffiad bach neu ddau gafodd o, diolch byth – ond coeden ar gyfer plant weddol fawr a heini ydi hon, nid plant bach, bach iawn!

Cafwyd diwrnod hyfryd beth bynnag, a nes i brynu cwpwl o’r planhigion oedd ar werth yno. Prisau reit gall hefyd. Galwch yno y tro nesa y bydd yr arwyddion yn nodi bod y lle ar agor eto.

O, a jest i brofi mod innau’n dal i fedru dringo, diolch yn fawr, dyma lun ohona i ar Boiler Slab ar y Gwyr, yn ddiweddar. Penwythnos drefnwyd gan Glwb Mynydda Cymru – a chwip o benwythnos oedd o hefyd!



Y gwenyn
Mai 25, 2011, 9:11 pm
Filed under: Heb Gategori | Tagiau: , , ,

A dyma ni, fy nghwch gwenyn newydd sbon danlli. Gewch chi weld y trafferth gawson ni’n ei rhoi at ei gilydd yn y rhaglen ar ôl wythnos Steddfod yr Urdd…

Carys sydd ar y dde a fi ydi’r blob mewn lilac. Wel … haws ei gadw’n lân na gwyn tydi?

Dyfan Davies ein dyn sain gymrodd y lluniau yma i gyd, felly diolch i ti am eu gyrru atai Dyfs.

Ond dydi paratoi i gadw gwenyn ddim yn hawdd. Jest cyn dechre ffilmio, mi gofiodd Carys ei bod wedi anghofio dod â’i – ym – dwi’m yn siwr be oedd hi’n eu galw nhw – ond pethe efo lliain neu gynfas yn sownd i ddarnau o bren sy’n cael eu rhoi dros y cwch agored fel hyn – y pethau pinc ‘ma:

Ond roedd yn rhaid eu cael ac ro’n i angen rhai i mi fy hun beth bynnag, felly mi es i chwilio am hen gynfas (binc, streipiog) ac mi gafodd ei rhwygo’n ddarnau gan Carys. Chwilio wedyn am ddarnau o bren a phenderfynu y gwnai darnau o bamboo y tro yn iawn. Mi wnaethon ni drio eu swtffwlio ond stwffwl bach pathetic iawn sydd gen i felly bu’n rhaid troi at edau a nodwydd. A dyma fi a Dafydd y gwr camera yn brysur yn gwnio. Mae’n rhaid multi-taskio yn y job yma ‘chi! Roedd y pwytho fymryn yn fler a brysiog ond roedden nhw’n gweithio’n champion yn y diwedd, fel y gwelwch chi uchod.

Roedd hi’n ddiwrnod braf heb ormod o wynt felly mi fihafiodd y gwenyn yn berffaith a chafodd neb ei bigo. Ond roedd Carys wedi deud y dylwn i fynd i sbio arnyn nhw ymhen wythnos i weld os oes gynnyn nhw ddigon o fwyd – sef rhyw ‘sugar solution’ mewn bwced. Ond mae hi’n chwythu mwya ofnadwy tydi a phan ffonies i Carys heno, mi ddeudodd mai gadael lonydd iddyn nhw fyddai orau. Dydi gwenyn ddim yn hoff iawn o’r gwynt – tueddu i’w gwylltio.

Felly dwi’n cadw draw nes bydd y tywydd yn callio! Ond es i fyny at y cwch heno jest i weld – heb ei gyffwrdd – i wneud yn siwr bod y gwenyn yn dal yna, ac oedd, roedd na un neu ddwy yn hedfan i mewn ac allan. Ffiw.

Felly am y tro, dyma i chi luniau amrywiol o’r criw yn eu gwisgoedd ac ati – Heledd y cyfarwyddwr ydi’r un fach. Y cyfarwyddwyr eraill yn ormod o fabis mae’n debyg …!