BLOG GARDDIO BETHAN GWANAS


Colofn Herald wsnos yma
Mawrth 24, 2011, 10:47 pm
Filed under: Heb Gategori | Tagiau: , , , ,

Dyma’r golofn oedd yn yr Herald heddiw. Byddaf, mi fyddai’n sgwennu am arddio yn fanno hefyd weithiau, felly i chwi bobl y de neu Gogs sy’n rhy dynn i brynu’r Daily Post ar ddydd Mercher ( pan mae’r Herald Gymraeg ynddo fo), dyma fo ( ond efo llun neu ddau) ( O, a dwi’n sylweddoli mod i wedi sillafu ceoanthus yn anghywir – ceanothus (?!) neu rywbeth felna ydi o i fod…):

Gan fod y cennin pedr allan o’r diwedd, a’r awr ar fin newid, dwi’n teimlo fod y gwanwyn wedi cyrraedd a’r haf ar ei ffordd. Ac er mod i’n mwynhau misoedd y gaeaf, mae teimlo’r haul ar eich wyneb wastad yn gneud i chi deimlo’n fwy iach, rhywsut yntydi? Felly dwi wedi bod yn garddio.

Mae’r ffaith ein bod ni wedi dechrau ffilmio eitemau ar gyfer ‘Byw yn yr Ardd’ yn gic ychwanegol yn y pen-ôl wrth gwrs. Dwi’m isio i bawb weld y llanast felly dwi wedi bod yn tacluso a thocio chydig. Ond mae’r pwyslais ar ‘chydig’. Mae ’na rai pethau mae gen i ofn eu cyffwrdd am nad ydyn nhw’n edrych yn iach iawn ac mae gen i ofn eu lladd nhw. Dyna i chi’r ceoanthus blannais i llynedd.

Coeden hyfryd efo blodau glas ydi hi – i fod. Ond ar ôl y gaeaf yma, dwi’m yn meddwl y gwelai flodyn arni byth. Mae hi’n sych a brown ac mae’n debyg mai cael ffling fydd ei hanes hi, ond dwi isio i rywun sy’n dallt y pethau ’ma ei gweld hi gynta. A does wybod, ar ôl iddi gael chydig mwy o haul, efallai y gwelai ddeilen arni. Ond go brin; dwi wedi crafu chydig ar y rhisgl i weld os oes ’na wyrddni yna – nagoes. Beryg mai ex-ceoanthus ydi hi bellach. Ond mi fydd ei thaflu yn brifo.

Ac mae’r rosmari blannais i yn yr un stad. Yn kaput. Ac mae sawl planhigyn arall yn cymryd ei amser i ddeilio felly dwi’n meddwl mai i’r bin brown yr aiff rheiny hefyd. Joban ddrud ydi’r garddio ’ma ynde? Doedd y ceoanthus ’na ddim yn rhad. Heb sôn am y goeden apricots ( dwi methu cymryd at y gair bricyll am ryw reswm; hen air hyll tydi?). Ond mae’n debyg mai breuddwyd ffwl oedd meddwl y gallwn i dyfu’r fath beth ym Meirionnydd. Mae’r goeden geirios yn blwmin styfnig hefyd – mae hi yma ers dwy flynedd rwan a dwi’m wedi gweld unrhyw beth tebyg i geiriosen arni. Ond mae angen amynedd i arddio. Beryg mai dyna pam nad ydi o’n apelio at bobl ifanc rhyw lawer.

Yn ôl astudiaeth gan gylchgrawn ‘Gardeners’ World’, doedd 40% o bobl rhwng 25 a 34 ddim yn gwybod sut i docio rhosod na thyfu planhigion o hadau. Y? Be sy’n haws na rhoi hadyn bach mewn pot o bridd a rhoi chydig o ddwr iddo fo? Nefi wen.

Doedden nhw chwaith ddim yn gallu nabod planhigion. Iawn, ocê, dwi’m yn wych am gofio enwau planhigion, ond dwi’n gwybod be ydyn nhw. Dwi jest yn gwneud fy enwau fy hun iddyn nhw os ydi’r enw go iawn yn mynd yn drech na fi. Fel y blodau brwshys toilet a’r goeden clust-dlysau. Wel, dydi ngho i ddim cystal ag oedd o am ryw reswm.

Ia, iawn, oherwydd henaint mwn. Ond mae’n debyg bod garddio yn cadw pobl dros 50 yn iau, yn ôl rhyw astudiaeth arall. Ond dwi’m wedi cyrraedd fan’no eto, felly dwi’n gobeithio gweld gwelliant pan ddaw’r pen-blwydd hwnnw. Yn y cyfamser, dwi’n mwynhau darllen bod garddio’n gwneud pobl yn fwy optimistaidd yn ogystal â bod yn fwy heini na phobl sydd ddim yn garddio. Heini – iawn, mae’r ardd yma wedi gwneud i mi chwysu mwy na wnaeth unrhyw gampfa erioed. Mae cribinio mwswg o’r lawnt yn un o’r ‘work-outs’ caleta i mi ei brofi erioed, heb sôn am hwffio’r peiriant torri gwair i fyny ac i lawr y grisiau. Optimistaidd? Wel, mae hynny’n anghenrheidiol yn yr ardd, debyg iawn. Os nad oes gynnoch chi ffydd a gobaith bob tro dach chi’n plannu rhywbeth, be goblyn ydi’r pwynt? Ac os nad ydi o’n gweithio eleni, wel trio eto flwyddyn nesa mewn rhan arall o’r ardd ynde.

Roedd garddwyr yn sgorio’n uwch ar gyfer categori o’r enw ‘Life satisfaction’, ac yn fwy iach herwydd eu bod nhw’n bwyta mwy o ffrwythau a llysiau. Dwi’n cymryd mai’r rheswm dros hynny ydi am eu bod nhw’n llwyddo i dyfu digon eu hunain. Hm … wel, ges i lwyth o afalau llynedd, mae’n wir, ond i gyd ar yr un pryd. Ac roedd rhywbeth arall yn bwyta fy swej i cyn i mi gael gafael ynddyn nhw, a dim ond am rhyw bythefnos barodd fy mefus. Ond mae gen i lond rhewgell o fafon cochion.

Ond eleni, mae gen i dy gwydr. Un hyll ofnadwy sy’n debyg i portaloo ac yn gorfod cael ei chwythu i fyny bob wythnos (wir yr), ac mae angen rhoi tunnell o gerrig ynddo fo i’w rwystro rhag hedfan am Lyn Tegid pan fydd y gwynt yn codi ( nid fy syniad i oedd o!), ond os lwyddai i dyfu cnwd da o domatos am y tro cynta yn fy myw, mi fyddai’n hapus a llawen a llawer iawn iau na fy oed. Ond dwi ddim yn optimistaidd …


Gadael Sylw so far
Gadael sylw



Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s



%d bloggers like this: