BLOG GARDDIO BETHAN GWANAS


Carchar y Parc, Penybont
Awst 28, 2010, 4:44 pm
Filed under: Heb Gategori

Dydi o’m yn edrych yn le da iawn i gael gardd nacdi? Ond dyna pam es i’n ôl am y de yn ddiweddar, i garchar sy’n goblyn o anodd dod o hyd iddo. Roedd y sat nav isio fy ngyrru i mewn i gae gwag. Ond beryg bod yr awdurdodau ddim isio tynnu gormod o sylw at y lle.

Ond unwaith dach chi yno, dach chi’n gweld pa mor fawr ydi o. Llwyth o adeiladau mawrion, uchel, newydd sbon yr olwg. Maen nhw wrthi’n ail-wneud y lle ar hyn o bryd, felly roedd ffilmio ynghanol yr holl swn Jacs Codi Baw ac ati yn chydig o gur pen. Ond sbiwch uchel ydi’r ffensus. Amhosib eu dringo am eu bod yn plygu am yn ôl os ydach chi’n mentro rhoi cynnig arni.
Ond ynghanol hyd i gyd, mae na ardd – un lewyrchus iawn hefyd.

A chriw annwyl iawn ( wir yr!) yn gweithio ynddi. Dyna i chi Harlyn Thomas, sy’n gweithio’n y carchar ac yn un o arweinwyr y prosiect garddio:

Wel, dyna ddiddorol. Dwi’m yn cael rhoi ei lun o yn siarad efo fi fan hyn. Bob tro dwi’n trio ei lwytho, mae na neges yn dod fyny yn deud rhywbeth am ‘ofynion diogelwch’. Rhyfedd. Lluniau ‘stills’ o’r rhaglen ydi’r rhain – do’n i’m yn cael mynd â chamera i mewn fy hun. O wel. Mae Harlyn yn dipyn o gymeriad beth bynnag, yn siarad fel pwll y môr, ac mi gewch ei weld a’i glywed ar y rhaglen nos Fercher. Wel, dwi’n meddwl mai dyna pryd welwch chi o – dwi’m yn siwr faint o raglenni sydd ar ôl a bod yn onest!

Reit, gawn ni weld os fedrai lwytho lluniau o’r garddwyr eu hunain ta… Aha! Llwyddiant!

( ond dwi’n cael trafferth symud y bali lluniau ma i ffitio siap newydd y blog…ggrrrr … trio eto.)

Dwi wedi methu eto. os na fyddwch chi’n gallu gweld y llun o 4 boi mewn crys oren yn iawn, cliciwch ar y llun ei hun, ac fe ddaw i fyny yn llawer mwy ei faint.

Fflipin technoleg…

Dwi’m yn cofio eu henwau i gyd, ond roedd y rhan fwya’n dod o dde Cymru. Neb yn siarad Cymraeg chwaith ( er mod i’n amau fod un neu ddau yn gallu’n iawn dim ond eu bod yn anfodlon cyfadde hynny am ryw reswm). Fel y gwelwch chi, roedden nhw i gyd yn gwisgo crysau oren, a dim ond y ‘garden party’ oedd yn cael eu gwisgo. Nhw ydi ‘elite’ y carchar; nid pawb sy’n cael ymuno â’r criw yma. Yn un peth, mae’n rhaid iddyn nhw fod â hanes hir o fod yn fechgyn da yn y carchar – ‘low risk’ – gan fod angen defnyddio offer go beryg i arddio. Mae pob hof a rhaw a secateur yn cael ei gadw’n ddiogel mewn sied gadarn a rhif ar bob un – rhaid gofalu bod pob rhif yn ôl yn ei le ar ddiwedd pob sesiwn. Ond wedi deud hynny, roedd rhai i mewn am droseddau difrifol iawn, iawn. Ai’r carchar oedd wedi gwneud iddyn nhw gallio dros amser? Dwn i’m.

Do’n i rioed wedi bod mewn carchar o’r blaen ac roedd o’n brofiad rhyfedd a hynod ddiddorol. Do’n i’m yn nerfus o gwbl – roedd na warden efo ni bob amser yn un peth ( hyd yn oed i fynd i’r ty bach)- ond roedd y bechgyn – wel, dynion – yma yn hynod gwrtais. A chlen iawn, iawn. Ac un ohonyn nhw yn ffarmwr oedd i mewn am dyfu cannabis yn ei feudy. Doedd y lle’n gwneud dim lles o gwbl iddo fo yn ôl y swyddogion fues i’n siarad efo nhw. Nid carchar ydi’r ateb bob tro. Ond dyna ni, dyna sut mae’r system yn gweithio – ar hyn o bryd. Ond roedd hwn yn amlwg yn gallu edrych ar ôl ei hun – slaff o foi cyhyrog – oedd yn cyfadde ei fod wedi bod yn gweithio ar ei gyhyrau yn y gampfa ers cyrraedd. Mae’n help edrych fel boi peryg os dach chi isio llonydd, mae’n siwr gen i.

Fel y gwelwch chi, mae eu llysiau nhw’n werth eu gweld hefyd. Ac roedden nhw i gyd yn cydnabod bod garddio yn gwneud byd o les iddyn nhw – ymarfer corff, cyfle i fod yn yr awyr agored, y pleser o weld canlyniad eu gwaith caled – a gallu ei flasu wedyn. Ac efallai cymhwyster i gael swydd garddio ar ôl cael eu rhyddhau. Doedd gan fawr neb gymhwysterau gwerth sôn amdanyn nhw cyn dod yma.

Roedd Medwyn Williams a’i wraig yno efo ni, gan eu bod wedi gofyn iddo fo agor yr ardd yn swyddogol,  a gawson ni bob i fasged o lysiau i fynd adre efo ni! Dwi’m yn siwr os oedd Medwyn angen llysiau, ond ro’n i ( a’r criw) yn ddiolchgar iawn, a dwi’n dal i fwyta eu tatws nhw!

Yn bendant, dyma un o’r diwrnodau ffilmio mwya difyr ac addysgiadol i mi eu cael erioed yn gweithio ar ‘Byw yn yr Ardd’. Gobeithio y byddwch chi’n mwynhau’r eitem.

O, a gobeithio y byddwch chi’n mwynhau’r rhaglen hir, estynedig o Sioe Fach y patsh nos Lun yma – ar ôl Pobl y Cwm. Gawson ni goblyn o hwyl yn ei ffilmio beth bynnag – ac ro’n i’n rhy brysur i gymryd lluniau, sori …


Gadael Sylw so far
Gadael sylw



Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s



%d bloggers like this: